seosima.gif (22127 bytes)

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΕΙΒΑΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΚΑΛΩΣ ΗΛΘΑΤΕ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
BD21294_.GIF (122 bytes)    Ιστορικό

BD21294_.GIF (122 bytes)   Ορεινή Πεζοπορία

BD21294_.GIF (122 bytes)   Τα Βουνά μας

BD21294_.GIF (122 bytes)   Τα Καταφύγια

BD21294_.GIF (122 bytes)   Βασικές έννοιες

BD21294_.GIF (122 bytes)   Προσανατολισμός

BD21294_.GIF (122 bytes)   Τι πρέπει να προσέχουμε

BD21294_.GIF (122 bytes)   Πρώτες Βοήθειες

BD21294_.GIF (122 bytes)   Στις Αλπεις

BD21294_.GIF (122 bytes)   Φωτογραφίες

BD21294_.GIF (122 bytes)   Επικοινωνία

Μπούρινος

     Ο Μπούρινος είναι μικρός σε έκταση ορεινός όγκος που βρίσκεται νοτιοδυτικά της Κοζάνης. Η βόρεια και ανατολική πλευρά του ανήκει στο νομό Κοζάνης , ενώ η νοτιοδυτική στο νομό Γρεβενών. Η ψηλότερη κορυφή του, που λέγεται επίσης Μπούρινος έχει υψόμετρο 1866 μ. και βρίσκεται στο σύνορο των δύο νομών. Είναι ορατή από την πόλη της Κοζάνης.

     Η θέα από κει είναι απεριόριστη προς τα δυτικά. Βλέπει κανείς όλο το νομό Γρεβενών και την ανατολική πλευρά της οροσειράς της Πίνδου, από το Γράμμο ως τον Κόζιακα. ΄Οταν υπάρχει ατμοσφαιρική διαύγεια φαίνονται και τα Άγραφα.     Από τις άλλες κορυφές, κοντινότερες στην Κοζάνη είναι η Βίγλα (1.141 ), πολύ κοντά στο χωριό Αργιλλος, το Ασπροβούνι (1563), που λέγεται έτσι διότι το χειμώνα φαίνεται από την Κοζάνη η βορεινή του πλευρά κάτασπρη από το χιόνι, το Σαμάρι (1454), το οποίο δεσπόζει της Εθνικής οδού Κοζάνης-Γρεβενών και τρεις κορυφές που σχηματίζουν μικρή οροσειρά από Βορειοδυτικά προς νοτιοανατολικά: Γκόλενα (1309), Νεράϊδα (1750), Πυραμίδα (1621 ), με απόληξη την ψηλότερη κορυφή. Οι νοτιοδυτικές πλαγιές του Βούρινου είναι γυμνές από βλάστηση και πέφτουν απότομες και βραχώδεις στο οροπέδιο των Βεντζίων, μέσου ύψους 700 μ., που ανήκει στο νομό Γρεβενών. Αντίθετα οι βόρειες και βορειοανατολικές πλαγιές είναι δασωμένες και διασχίζονται από κοιλάδες και χαράδρες. Ανάμεσα στις κορυφές Βούρινος (1866), Ασπροβούνι και Πυραμίδα σχηματίζεται μια κοιλάδα, η οποία περικλείεται από βουνά από όλες τις πλευρές της. Είναι η κοιλάδα του Μεσιανού νερού, από την οποία υδρεύεται η πόλη της Σιάτιστας. Προς Βορρά ο Μπούρινος χωρίζεται από τον ορεινό όγκο της Βέλλιας με μια στενόμακρη κοιλάδα που έχει τα ονόματα Φαρδύκαμπος, Μπάρα, Μπουγάζι. Οι ανατολικές πλαγιές καταλήγουν μάλλον ομαλά στο οροπέδιο της Κοζάνης. Προς νότο, ο Μπούρινος συνεχίζεται με μια μικρή σε όγκο, χαμηλή οροσειρά με ψηλότερη κορυφή το Φλάμπουρο (1 381 ). H προέκταση αυτή του Βούρινου σταματάει απότομα στον Αλιάκμονα ποταμό. Μια απόκρημνη χαράδρα, που σχηματίζει το ποτάμι στο σημείο αυτό, χωρίζει το Μπούρινο από τη Μπουνάσια και τα Καμβούνια που υψώνονται νοτιότερα.

     Η χλωρίδα του Μπούρινου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Δάση πυκνά και μεγάλα, όπως στα άλλα βουνά της Δυτικής Μακεδονίας δεν υπάρχουν. Ωστόσο δεν υπάρχουν και εντελώς γυμνές εκτάσεις. Στο κέντρο του ορεινού όγκου υπάρχουν δάση από έλατα και μαύρα πεύκα, γάβρα κι άλλα πλατύφυλλα. Στους βορειοανατολικούς πρόποδες του Μπούρινου υπάρχει μεγάλο δάσος από δρυς. Το μεγαλύτερο μέρος του βουνού καλύπτεται από θαμνώδεις εκτάσεις, οι οποίες σε πολλές περιοχές του σχηματίζουν αδιαπέραστα θαμνώδη δάση, πραγματικό καταφύγιο για την άγρια πανίδα. Εκείνο το οποίο χαρακτηρίζει το Μπούρινο και τον έχει κάνει γνωστό στους βοτανολόγους της Ευρώπης, είναι η ποώδης βλάστησή του και ειδικά τα αγριολούλουδα, πολλά από τα οποία είναι σπάνια ή και μοναδικά στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Δύο- τρία είδη αγριολούλουδων του Μπούρινου είναι μοναδικά σ' ολόκληρο τον κόσμο. Η μοναδικότητα αυτή και η σπανιότητα της χλωρίδας του καθιστούν το Βούρινο αληθινό βοτανολογικό παράδεισο.  Ευρωπαίοι φυσιοδίφες και βοτανολόγοι, κυρίως Γερμανοί, επισκέπτονται κάθε χρόνο το Μπούρινο και μελετούν τα σπάνια φυτά. Η καλύτερη εποχή για να θαυμάσει κανείς την Θέα των λουλουδιασμένων πλαγιών του Μπούρινου είναι το τέλος Μαίου και οι αρχές Ιουνίου. Και η περιοχή που έχει διατηρήσει αυτή την πλούσια χλωρίδα είναι περισσότερο ο κεντρικός Βούρινος, ιδίως οι βόρειες πλαγιές της ψηλότερης κορυφής και η κοιλάδα του Μεσιανού νερού.

     Η κοιλάδα αυτή, που, όπως περιγράψαμε περικλείεται από ψηλές κορυφές, ευρισκόμενη σε ύψος περίπου 1.000 μέτρων, με ελαφρά βόρειο προσανατολισμό και μακριά από κατοικημένους τόπους, διατήρησε ως σήμερα, αλώβητη από την ανθρώπινη επέμβαση, μια μεγάλη ποικιλία από φυτά. Μέσα από συστάδες πεύκων και άλλων δένδρων, στα ξέφωτα, βλέπει κανείς την άνοιξη υπέροχα τοπ(α, όπου το πράσινο χορτάρι πλαισιώνει την πανέμορφη   ποικιλοχρωμία των λουλουδιών.  Η   κοιλάδα του Μεσιανού νερού έχει κηρυχθεί από το κράτος προστατευμένη περιοχή. Δεν βόσκουν κοπάδια μέσα σ' αυτήν, αλλά η λαθροθηρία οργιάζει, όπως σ' όλη την Ελλάδα. Πριν μερικά χρόνια τα τζιπ τριγύριζαν ανενόχλητα μέσα στο εσωτερικό της κοιλάδας, σε δασικούς  δρόμους.  Αργότερα τοποθετήθηκε  μια  μπάρα  κι εμποδίστηκε η πρόσβαση με αυτοκίνητο. Ωστόσο μπορεί κανείς να κινηθεί με αυτοκίνητο στα όρια της κοιλάδας. Δασοφύλακες, θηροφύλακες και πυροφύλακες (το καλοκαίρι) δεν υπάρχουν. Θα ήταν ευχής έργο, αν η περιοχή είχε κηρυχθεί εθνικός δρυμός, μια και είναι,  ίσως, η  αξιολογότερη  στην   Ελλάδα από άποψη σπανιότητας φυτών. Δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό προς το παρόν,   παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε γι' αυτό ο Ορειβατικός Σύλλογος Σιάτιστας, διότι το απαγορεύει η σχετική νομοθεσiα. Για να κηρυχθεί μια περιοχή Εθνικός δρυμός πρέπει να υπάρχει εκτός από τη χλωρίδα και πλούσια πανίδα, πράγμα που δεν διαθέτει ο Μπούρινος...

     Αποκομμένος από τα άλλα βουνά της Δυτικής Μακεδονίας ο Μπούρινος, δεν ήταν δυνατό να διατηρήσει σήμερα την πανίδα που είχε κάποτε. Χαρακτηριστικά ο Γάλλος περιηγητής των αρχών του  l9ου αιώνα Πουκεβίλ,  ο οποίος επισκέφθηκε τα βόρεια κράσπεδα του Μπούρινου, γράφει: "Την ψηλότερη κορυφογραμμή των βουνών, τρία τέταρτα της λεύγας μακριά, Α-ΝΑ της Σιάτιστας, τη λένε Τσερβένα. Οι κοιλάδες της που είναι όλο λιβάδια, είναι γεμάτες ελάφια, ζαρκάδια, από κυνήγι για πολλά είδη και κόκκινες βουνίσιες πέρδικες (πετροπέρδικες) με ξεχωριστή νοστιμιά. Πέρα απ' αυτή την πρώτη γραμμή βλέπουμε να ξεδιπλώνεται η κορυφογραμμή του βουνού  Μπούρινο..."  (Φρ.  Πουκεβiλ "Ταξίδι στη Δυτική Μακεδονiα- Άνοιξη του 1806". Μετ. Γιάννη Τσάρα, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη).

     Η βόρεια πλευρά του Μπούρινου λέγεται και σήμερα από τους Σιατιστινούς Τσερβένα, σλαβική ονομασία που σημαίνει κόκκινη, εξ αιτίας των κόκκινων χωμάτων (terra rossa) που προέρχονται  από  την   αποσάθρωση  των  ασβεστολιθικών πετρωμάτων, αλλά ελάφια και ζαρκάδια σήμερα δεν υπάρχουν, ούτε αγριογούρουνα και αρκούδες. Μόνον λύκοι, αλεπούδες, λαγοί και αυτοί  σπανίζουν τα τελευταία χρόνια.  

     Αναβάσεις στην ψηλότερη κορυφή του Βούρινου (1866) μπορούν να γίνουν:

1 ) Από το χωριό 'Εξαρχος του νομού Γρεβενών, που είναι κτισμένο στο οροπέδιο των Βεντζίων, σε υψόμετρο 730 μ. μπορεί ν' ανεβεί κανείς στην κορυφή σε 3.30' ώρες.

2) Η πιο συνηθισμένη και ωραιότερη διαδρομή γίνεται από το ορειβατικό καταφύγιο της Σιάτιστας.  Είναι ένα πολύ όμορφο καταφύγιο, που πρόσφατα ανακαινίστηκε, στη θέση "Τσάμια" (=πεύκα) του Μπούρινου, σε υψόμετρο 1400 μ., βόρεια της κοιλάδας του Μεσιανού νερού. Είναι κτισμένο στο φρύδι ενός γκρεμού, σε περιοχή κατάφυτη με δάση από έλατα και καταπληκτική θέα προς την κοιλάδα του Μεσιανού νερού. Για να πάει κανείς εκεί, πρέπει από την   Εθνική  οδό  Κοζάνης-  Ιωαννίνων στη   Θέση  Μπάρα Σιάτιστα (25 χλμ. από Κοζάνη) να στρίψει αριστερά προς το χωριό Παλαιόκαστρο και αμέσως μετά πάλι αριστερά να πάρει το δασικό χωματόδρομο που σε 12 χλμ. από τη διασταύρωση οδηγεί στο καταφύγιο. Το καταφύγιο είναι δυναμικότητας 40 ατόμων και τα κλειδιά έχει ο Ορειβατικός Σύλλογος Σιάτιστας. Από κει η κορυφή απέχει περίπου 1.30' ώρα.

3) Μια πολύ ωραία διαδρομή γίνεται νότια της κορυφής από το εκκλησάκι του Αγ. Νικολάου Χρωμίου. Από κει μπορεί κανείς να εισχωρήσει  στην  κοιλάδα  του   Μεσιανού  νερού  και  να περιπλανηθεί για ώρες στην κατάφυτη περιοχή. Η διάσχιση αυτή μπορεί να έχει κατάληξη την ψηλότερη κορυφή (1866) σε 2.30' ώρες, ή το καταφύγιο του Ορειβατικού Σιάτιστας

4) Πολύ χαρακτηριστική κορυφή είναι το Ασπροβούνι.  Εκεί μπορεί ν' ανεβεί κανείς από το χωριό Ροδιανή Κοζάνης, αφού διασχίσει ένα ωραίο δάσος από έλατα και περάσει πρώτα από την κορυφή Πύργος (1394).

5) Από το χωριό Μεταμόρφωση Κοζάνης, που είναι χτισμένο σε περιοχή με πράσινο και άφθονα νερά, μπορεί ν' ανεβεί κανείς στις  κορυφές   Βίγλα  (1141 )  και  Σαμάρι  (1454),   διαδρομές σύντομες, αλλά μέσα από πυκνή βλάστηση.

     Η νότια απόληξη του Μπούρινου, το Φλάμπουρο (1381 ), που μπορεί να θεωρηθεί και ξεχωριστό βουνό, παρουσιάζει ενδιαφέρον μόνο στα νότια κράσπεδά του, όπου σχηματίζεται η  στενή χαράδρα του Αλιάκμονα,   ο  οποίος ρέει στην περιοχή αυτή οφιοειδώς, μέσα από βράχια και κατάφυτους λόφους. Σε κάποιον απ' αυτούς τους λόφους είναι κτισμένο το παλιό και ιστορικό Μοναστήρι του Αγίου Νικάνορα της Ζάβορδας. Βρίσκεται στην κορυφή ενός υψώματος, σε υψόμετρο 400 μ. περίπου. Γύρω- γύρω περικλείεται από τον ρού του ποταμού και επικοινωνεί μόνο με μια στενή λωρίδα γης. Η θέα είναι μοναδική προς τον ποταμό και τα απέναντι απότομα Καμβούνια όρη. Το Μοναστήρι ιδρύθηκε το 1534,  ανήκει στο νομό   Γρεβενών και αποτελεί ένα από τα αξιολογότερα  αξιοθέατα  της Δυτικής   Μακεδονίας   για  την αρχιτεκτονική και το άγριο τοπίο του.

     Στην ιστορία του βουνού Μπούρινος, δύο σημεία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον:

     Κατά την κλασσική εποχή (4ος αιώνας π.Χ.) υπήρχε η αρχαία πόλη Αιανή, από τις μεγαλύτερες πόλεις της  Μακεδονικής επαρχίας  Ελιμείας ή  Ελιμιώτιδος,   κτισμένη  στη Θέση του σημερινού  χωριού Αιανή  Κοζάνης,  στους νοτιοανατολικούς πρόποδες του Μπούρινου. Κατά τις αρχαιολογικές ανασκαφές των τελευταίων ετών, αποκαλύφθηκαν πλήθος αξιόλογα ευρήματα που υπογραμμίζουν την μεγάλη ανάπτυξη της πόλης, τον πλούτο της, αλλά και τις πολιτιστικές διασυνδέσεις με την νότια Ελλάδα.

     Δεύτερο  σταθμό   στην ιστορία του  Μπούρινου αποτελεί η εξέγερση του 1878. Την περίοδο εκείνη η Τουρκοκρατούμενη, ακόμα, Δυτική Μακεδονία εξεγέρθηκε διαμαρτυρόμενη κατά των Μεγάλων Δυνάμεων,  οι οποίες  με  τη  συνθήκη   του Αγiου Στεφάνου παραχωρούσαν μεγάλο μέρος της Μακεδονίας στη Βουλγαρία. Στο Μπούρινο, και μάλιστα στο ομώνυμο χωριό που υπήρχε τότε, βόρεια του χωριού Χρώμιο και νότια της κορυφής, συγκεντρώθηκαν 500 επαναστάτες με αρχηγό τον Ιωσήφ Λιάτη και πρόεδρο  της  "προσωρινής   κυβερνήσεως της  επαρχίας Ελιμείας" τον Κοζανίτη  Ιωάννη  Γκοβεδάρο.  Στη   μνήμη της επανάστασης του Βούρινου, στη θέση του παλιού χωριού που δεν υπάρχει σήμερα, ο Σύνδεσμος Γραμμάτων και Τεχνών Νομού Κοζάνης ανήγειρε Μουσείο της Επανάστασης και αναπαλαίωσε τον παλαιό ναό του Αγ. Νικολάου, που ήταν το μοναδικό κτίσμα που σώθηκε από το χωριό.

     Ο Μπούρινος ήταν ανέκαθεν το αγαπημένο βουνό των Κοζανιτών. Ήταν το πλησιέστερο προς την Κοζάνη, και το πιο προσιτό συγκοινωνιακά.  Εκεί πήγαιναν οι παλιοί Κοζανίτες να κόψουν ξύλα,  στα δάση από δρυς της Λευκοπηγής και του Αργiλου,  εκεί πήγαιναν να  μαζέψουν τσάϊ,  πάνω από τα ελατοδάση της Ροδιανής. Σήμερα ο Μπούρινος, που περικλείει μέσα του, μία από τις σπανιότερες σε χλωρίδα περιοχές, την κοιλάδα του Μεσιανού νερού, πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα από την πολιτεία   με  έργα  τέτοια,  που  ν'   απομακρύνουν  τους λαθροκυνηγούς  και   να  διευκολύνουν  τους  επιστήμονες βοτανολόγους, που έρχονται κάθε καλοκαίρι από το εξωτερικό, για να μας "ανοίξουν τα μάτια" και ν' αντιληφθούμε επιτέλους τη σημασία της διατήρησης του μνημείου αυτού της φύσης που ονομάζεται χλωρίδα του Μπούρινου.